ନବୀକରଣ ହୋଇଥିବା ମଧୁବାବୁ ପେନ୍ସନ୍ ଯୋଜନା: ଅସହାୟଙ୍କ ଜୀବନରେ ଆଶାର ନୂତନ କିରଣ: ଡ଼ ତପନ ଚାନ୍ଦ
‘ଅସହାୟ ଓ ଦୁର୍ବଳ ବର୍ଗର ସମ୍ମାନଜନକ ଜୀବନ ଓ ସୁରକ୍ଷା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ବିକାଶର ପରିଚୟ’
ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରଗତିଶୀଳ ସମାଜ ଗଠନ ସହିତ ବିକଶିତ ଓଡ଼ିଶା @୨୦୩୬ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ ଓଡ଼ିଶା @୨୦୪୭ର ସ୍ୱପ୍ନକୁ ସାକାର କରିବା ଦିଗରେ ଆଗେଇ ଚାଲିଥିବା ଆମ ରାଜ୍ୟର ବିକାଶର ପ୍ରକୃତ ମାପକାଠି କେବଳ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି, ଶିଳ୍ପର ସମ୍ପ୍ରସାରଣ କିମ୍ବା ଭିତ୍ତିଭୂମିର ବିକାଶ ନୁହେଁ; ବରଂ ସମାଜର ସବୁଠାରୁ ଅସହାୟ ଓ ଦୁର୍ବଳ ବର୍ଗର ସମ୍ମାନଜନକ ଜୀବନ ଓ ସୁରକ୍ଷା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ବିକାଶର ପରିଚୟ। ବୟସ୍କ ନାଗରିକ, ବିଧବା ମହିଳା, ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବ୍ୟକ୍ତି, ଅସହାୟ ମହିଳା, ଏଚ୍ଆଇଭି ଓ କୁଷ୍ଠ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦୁର୍ବଳ ବର୍ଗର ଲୋକମାନେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଯତ୍ନ, ସହାନୁଭୂତି ଓ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ପାଇବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ସମାଜର ଶେଷ ଧାଡ଼ିରେ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଖରେ ସରକାରୀ ସହାୟତା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପହଞ୍ଚାଇବା ହିଁ ଅନ୍ତ୍ୟୋଦୟର ମୂଳ ଆଦର୍ଶ ଏବଂ ଏହା ଏକ ଜନକଲ୍ୟାଣକାରୀ ସରକାରଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।
ନିଜର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପୂରଣ କରି ଓଡ଼ିଶାର ବର୍ତ୍ତମାନର ବିଜେପି ସରକାର ମଧୁବାବୁ ପେନ୍ସନ୍ ଯୋଜନା (MBPY)ର ନବୀକରଣ କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୫ରେ ୮୦ ବର୍ଷ ବା ତଦୁର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ବୟସର ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତି ଏବଂ ୮୦ ପ୍ରତିଶତ ବା ତଦୁର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପେନ୍ସନ୍ ରାଶିକୁ ୩,୫୦୦ ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଥିଲା। ଏହାପରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଯୋଜନାକୁ ଆହୁରି ଲୋକାଭିମୁଖୀ ଓ ସୁଦୃଢ଼ କରାଯାଇଛି।
ଏହି ଯୋଜନାରେ ଅଣାଯାଇଥିବା ପ୍ରମୁଖ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
୧. ଜିଲ୍ଲାୱାରୀ କୋଟା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଉଚ୍ଛେଦ କରାଯାଇଛି। ୬୦ ବର୍ଷ ବୟସ ପୂରଣ କରିଥିବା ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଆଉ ଅପେକ୍ଷା ନକରି ସାଚୁରେସନ୍ ବା ସମସ୍ତ ଯୋଗ୍ୟ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ସାମିଲ କରିବା ନୀତି ଆଧାରରେ ପେନ୍ସନ୍ ପାଇପାରିବେ।
୨. ଆବେଦନ କରିବାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ମାସରୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ ପେନ୍ସନ୍ ମଞ୍ଜୁର କରାଯିବ।
୩. ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ ମାସରୁ ପିଛିଲା ଭାବେ ପେନ୍ସନ୍ ପ୍ରଦାନର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି।
୪. ହିତାଧିକାରୀ ୮୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପହଞ୍ଚିବା ମାତ୍ରେ ବର୍ଦ୍ଧିତ ପେନ୍ସନ୍ ରାଶି ଆପେ ଆପେ ମଞ୍ଜୁର ହେବ।
୫. ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ବ୍ଲକ୍ ବିକାଶ ଅଧିକାରୀ (BDO)ଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ଲାଇନ୍ରେ (http://upmp.odisha.gov.in/) ଆବେଦନ କରିପାରିବେ।
୬. ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କ ଖାତାକୁ ସିଧାସଳଖ DBT ମାଧ୍ୟମରେ ପେନ୍ସନ୍ ରାଶି ପଠାଯିବ।
ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆନନ୍ଦ ଓ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଜିଲ୍ଲାୱାରୀ କୋଟା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯୋଗୁଁ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ପେନ୍ସନ୍ ଅପେକ୍ଷାରେ ଥିବା ୫ ଲକ୍ଷ ୫ ହଜାର ୮୧୭ ଜଣ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ଏକାଥରକେ ନବୀକୃତ ଯୋଜନା ଅନୁଯାୟୀ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ ଭତ୍ତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି।
ଓଡ଼ିଶାର ମହାନ ସନ୍ତାନ, ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଦାସଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ଏହି ମଧୁବାବୁ ପେନ୍ସନ୍ ଯୋଜନା ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ଓ ମାନବୀୟ ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବାର୍ତ୍ତା ବହନ କରେ। ଏହି ଯୋଜନାର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା, ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟ କିମ୍ବା ସାମାଜିକ ପରିସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଯେପରି ସମ୍ମାନର ସହିତ ବଞ୍ଚିବାର ଅଧିକାରରୁ ବଞ୍ଚିତ ନହୁଅନ୍ତି।
ବର୍ତ୍ତମାନର ପେନ୍ସନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ:
ସାଧାରଣ ପେନ୍ସନ୍ ବର୍ଗର ଯୋଗ୍ୟ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ମାସିକ ୧,୦୦୦ ଟଙ୍କା।
୮୦ ବର୍ଷ ବା ତଦୁର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ବୟସର ହିତାଧିକାରୀଙ୍କୁ ମାସିକ ୩,୫୦୦ ଟଙ୍କା।
୮୦ ପ୍ରତିଶତ ବା ତଦୁର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଭିନ୍ନକ୍ଷମତା ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମାସିକ ୩,୫୦୦ ଟଙ୍କା।
ଏହି ବର୍ଗୀକୃତ ସହାୟତା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ସମାଜର ସବୁଠାରୁ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅସହାୟ ବର୍ଗର ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଧିକ ଯତ୍ନ ଓ ସହାୟତାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହି ସହାୟତା ରାଶି ସୀମିତ ମନେ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ସାମାଜିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଅପାର। ଏହା ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ବଢ଼ାଇବା ସହିତ ସେମାନଙ୍କ ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା କରେ ଏବଂ ସମାଜର ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ଆପଣାପଣର ଭାବନାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରେ।
ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରାୟ ୪୨ ଲକ୍ଷ ମଧୁବାବୁ ପେନ୍ସନ୍ ଯୋଜନାର ହିତାଧିକାରୀ ଏବଂ ୧୯ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଜାତୀୟ ସାମାଜିକ ସହାୟତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ (NSAP)ର ହିତାଧିକାରୀ ଅଛନ୍ତି। ଅର୍ଥାତ୍ ମୋଟ ୬୦ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଏହି ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସୁଫଳ ପାଉଛନ୍ତି। ୨୦୨୩-୨୪ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ଏହି ଯୋଜନା ପାଇଁ ବଜେଟ୍ ବ୍ୟୟବରାଦ ପ୍ରାୟ ୨,୫୦୧ କୋଟି ଟଙ୍କା ଥିବାବେଳେ ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ଦ୍ୱିଗୁଣରୁ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୫,୮୩୭ କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହି ବୃଦ୍ଧି ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରୁଛି। ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷାକୁ କେବଳ ସରକାରୀ ବ୍ୟୟ ଭାବେ ଦେଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହା ମାନବୀୟ ମର୍ଯ୍ୟାଦା, ସାମାଜିକ ସ୍ଥିରତା ଓ ସମାବେଶୀ ବିକାଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ନିବେଶ।
ଯେକୌଣସି ଜନକଲ୍ୟାଣକାରୀ ଯୋଜନାର ସଫଳତା କେବଳ ବଜେଟ୍ରେ ହୋଇଥିବା ବ୍ୟୟବରାଦ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ନାହିଁ; ବରଂ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତାର ଦକ୍ଷତା ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଯୋଗ୍ୟ ହିତାଧିକାରୀମାନେ ଯେପରି ନିୟମିତ ଭାବେ ଓ କୌଣସି ଅଯଥା ପ୍ରଶାସନିକ ଅସୁବିଧା ବିନା ପେନ୍ସନ୍ ପାଇପାରିବେ, ସରକାର ତାହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଡିଜିଟାଲ୍ ପରିଚୟ, ଉପଯୁକ୍ତ ଯାଞ୍ଚ, ସିଧାସଳଖ ଲାଭ ହସ୍ତାନ୍ତର (DBT) ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ ହିତାଧିକାରୀ ତଥ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିତୀୟ ନାମ ପଞ୍ଜୀକରଣକୁ ରୋକିବା, ଅର୍ଥର ଅପବ୍ୟବହାର ଦୂର କରିବା ଏବଂ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ସମ୍ଭବ।
ଏଥିସହିତ ବୟସ୍କ ହିତାଧିକାରୀ ଓ ଗୁରୁତର ଭିନ୍ନକ୍ଷମ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ କିମ୍ବା ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ଯିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇଥାଏ। ଘର ପାଖରେ ସହାୟତା, ଅଭିଯୋଗର ତ୍ୱରିତ ସମାଧାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ତଥ୍ୟର ନିୟମିତ ଯାଞ୍ଚ ଏହି ଯୋଜନାର ପ୍ରଭାବଶୀଳତାକୁ ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି କରିପାରିବ। ଏହାର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ୍ ସରଳ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ—ପ୍ରଶାସନିକ ଜଟିଳତା କିମ୍ବା ସଚେତନତାର ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ କୌଣସି ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଯେପରି ସରକାରୀ ସହାୟତାରୁ ବଞ୍ଚିତ ନହୁଅନ୍ତି।
ନବୀକରଣ ହୋଇଥିବା ମଧୁବାବୁ ପେନ୍ସନ୍ ଯୋଜନା ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଦାସଙ୍କ ମହାନ ଆଦର୍ଶକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା ସହିତ ଏହି ବାର୍ତ୍ତାକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରୁଛି ଯେ ବିକାଶ ସମାବେଶୀ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ, ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ହେବା ଉଚିତ୍ ଏବଂ ସମାଜର କୌଣସି ଦୁର୍ବଳ ବର୍ଗର ନାଗରିକ ଯେପରି ଅବହେଳିତ ନହୁଅନ୍ତି।
ଓଡ଼ିଶା ଯେତେବେଳେ ବିକଶିତ ଓଡ଼ିଶା @୨୦୩୬ର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଦିଗରେ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛି ଏବଂ ଭାରତ ବିକଶିତ ଭାରତ @୨୦୪୭ର ସ୍ୱପ୍ନକୁ ସାକାର କରିବାକୁ ଆଗେଇ ଚାଲିଛି, ସେତେବେଳେ ସମାଜର ସବୁଠାରୁ ଦୁର୍ବଳ ବର୍ଗର ଲୋକଙ୍କ ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ହିଁ ପ୍ରଗତି ଓ ବିକାଶର ଏକ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ମୂଳଦୁଆ ହୋଇ ରହିବ।