ରେକର୍ଡ ୨.୭୮ ଲକ୍ଷ କୋଟି ବଜେଟ୍‌: ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇର ଅଭୂତପୂର୍ବ ବିକାଶ ଯାତ୍ରା

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ, ୧୮/୦୩: ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ଅଭୂତପୂର୍ବ ବିସ୍ତାର ଓ ଆଧୁନିକୀକରଣର ପଥରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେଇ ଚାଲିଛି। ୨୦୨୬-୨୭ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବଜେଟରେ ରେଳ ବିକାଶ ପାଇଁ ରେକର୍ଡ ୨.୭୮ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି। ଆଜି ସଂସଦରେ ରେଳ ବିଭାଗର ଅନୁଦାନ ଦାବି ଉପରେ ଆଲୋଚନା ସମୟରେ ଉତ୍ତର ଦେଇ ରେଳ ମନ୍ତ୍ରୀ ଅଶ୍ୱିନୀ ବୈଷ୍ଣବ ଏହି ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି।

ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ରେଳ ବଜେଟ୍‌କୁ ସାଧାରଣ ବଜେଟ୍‌ ସହିତ ମିଶ୍ରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏକ ମୌଳିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବାକୁ ସମ୍ଭବ ହୋଇଛି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଫଳରେ ରେଳବାଇ ଧୀର ଅଗ୍ରଗତିରୁ ବେଗବାନ୍ ରୂପାନ୍ତରଣ ଦିଗରେ ଆଗେଇଛି। ପୂର୍ବରୁ ରେଳ ବଜେଟ୍ ମାତ୍ର ୨୫ରୁ ୩୦ ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କା ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ଥିବା ବେଳେ ଏବେ ଏହା ୨.୭୮ ଲକ୍ଷ କୋଟିରେ ପହଞ୍ଚିଛି।

ରେଳବାଇର ପ୍ରଧାନ ଖର୍ଚ୍ଚ ବିଭାଗଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ୧.୧୯ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର କର୍ମଚାରୀ ବ୍ୟୟ, ୬୪ ହଜାର କୋଟିର ପେନସନ ବ୍ୟୟ, ୩୨ ହଜାର କୋଟିର ଶକ୍ତି ବ୍ୟୟ ଏବଂ ୨୩ ହଜାର କୋଟିର ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟୟ ରହିଛି। ଏହି ବିପୁଳ ବ୍ୟୟ ସତ୍ତ୍ୱେ ରେଳବାଇ ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବଳକା ସ୍ଥିତି ବଜାୟ ରଖିଛି। ବିଦ୍ୟୁତୀକରଣ ଯୋଗୁଁ ପ୍ରାୟ ୬ ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କାର ସଞ୍ଚୟ ହୋଇଛି ଏବଂ ଡିଜେଲ ବ୍ୟବହାର କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ହ୍ରାସ ପାଉଛି।

ମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ୨୦୧୩-୧୪ରେ ପ୍ରାୟ ୧,୦୫୫ ନିୟୁତ ଟନ୍ ମାଲ ପରିବହନ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଏବେ ଏହା ୧,୬୫୦ ନିୟୁତ ଟନ୍‌ରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହା ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇକୁ ବିଶ୍ୱର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ମାଲ ପରିବହନକାରୀ କରିଛି। ପ୍ରାୟ ୩୫ ହଜାର କିଲୋମିଟର ନୂତନ ଟ୍ରାକ୍ ନିର୍ମାଣ ହୋଇଛି, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ମାତ୍ର ୧୫ ହଜାର କିଲୋମିଟର ଥିଲା। ବିଦ୍ୟୁତୀକରଣ ୫,୨୦୦ କିଲୋମିଟରରୁ ୪୭,୦୦୦ କିଲୋମିଟରକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି ଏବଂ ୯୯%ରୁ ଅଧିକ ନେଟୱାର୍କ ବିଦ୍ୟୁତୀକୃତ ହୋଇଛି। ରେଡ୍ ଅଣ୍ଡର ବ୍ରିଜ୍ ୪ ହଜାରରୁ ୧୪ ହଜାରକୁ ଏବଂ ଅଟୋମେଟିକ୍ ସିଗ୍ନାଲିଂ ୧,୫୦୦ରୁ ୪,୦୦୦ କିଲୋମିଟରକୁ ବଢ଼ିଛି। ଲୋକୋମୋଟିଭ୍ ଉତ୍ପାଦନ ୧୨ ହଜାର ୟୁନିଟ୍‌କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି ଏବଂ ଓ୍ୱାଗନ ଉତ୍ପାଦନ ୨ ଲକ୍ଷକୁ ପହଞ୍ଚିଛି।

ଶ୍ରୀ ବୈଷ୍ଣବ କହିଛନ୍ତି, ୨୦୧୪ ପୂର୍ବରୁ ୧୨୫ କିଲୋମିଟର ଟନେଲ୍ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଏବେ ଅତିରିକ୍ତ ୪୮୬ କିଲୋମିଟର ଟନେଲ୍ ନିର୍ମାଣ ହୋଇଛି। ଏହା ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଜମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀର ଭଳି ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳକୁ ରେଳ ସଂଯୋଗ ସହଜ କରିଛି। ଏବେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୨,୮୦୦ କିଲୋମିଟର ସମର୍ପିତ ମାଲ କରିଡର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୋଇଛି ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ୪୮୦ ମାଲବାହୀ ଟ୍ରେନ୍ ଚଳାଚଳ କରୁଛି। ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ଦୈନିକ ୨୫,୫୭୧ ଟ୍ରେନ୍ ଚଳାଚଳ କରୁଛି। ମୋଟ୍ ରେଳ ନେଟୱାର୍କ ୧,୩୭,୫୨୨ ରୁଟ୍ କିଲୋମିଟରକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ରେଳବାଇ ପାଖରେ ୩.୮୬ ଲକ୍ଷ ୱାଗନ୍ ଏବଂ ୯୮ ହଜାର କୋଚ୍ ରହିଛି।

ରେଳ ଦୁର୍ଘଟଣା ପ୍ରାୟ ୯୦% ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ, ସୁରକ୍ଷା, ତାଲିମ ଏବଂ ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଗ୍ରହଣ ଫଳରେ ଯାତ୍ରା ଅଧିକ ନିରାପଦ ହୋଇଛି। ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ୧.୨ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ନିବେଶ ହୋଇଛି। ୩ ହଜାର କିଲୋମିଟର ନେଟୱାର୍କରେ ଆଧୁନିକ କବଚ୍ (ଆଟୋମେଟିକ୍ ଟ୍ରେନ୍ ପ୍ରଟେକ୍ସନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍) କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୋଇଛି ଏବଂ ଏହାକୁ ୨୦ ହଜାର କିଲୋମିଟରକୁ ବିସ୍ତାର କରାଯାଉଛି। ସାଧାରଣ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ୭୦% କୋଚ୍ ସାଧାରଣ ଓ ସ୍ଲିପର୍ ଶ୍ରେଣୀରେ ଆବଣ୍ଟିତ। ୨୦୨୪-୨୫ରେ ୧,୨୫୦ ଏବଂ ୨୦୨୫-୨୬ରେ ୮୬୦ ସାଧାରଣ କୋଚ୍ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଇଛି। ରେଳବାଇ ବାର୍ଷିକ ୬୦ ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କାର ସବସିଡି ଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଦେଉଛି, ଯାହା ଟିକେଟ୍ ମୂଲ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ୪୫% ରିହାତି ପ୍ରଦାନ କରୁଛି। ମୁମ୍ବାଇ ଭଳି ଉପନଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅତିରିକ୍ତ ୩ ହଜାର କୋଟିର ସବସିଡି ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।

ବର୍ତ୍ତମାନ ୧୬୦ଟି ବନ୍ଦେ ଭାରତ ଏବଂ ୬୦ଟି ଅମୃତ ଭାରତ ଟ୍ରେନ୍ ସୁଲଭ ଦରରେ ଦୀର୍ଘ ଦୂରତା ଯାତ୍ରା ଯୋଗାଉଛନ୍ତି। ଆହୁରି ୧୩୩ଟି ଅମୃତ ଭାରତ ଟ୍ରେନ୍ ନିର୍ମାଣାଧୀନ ରହିଛି। ବନ୍ଦେ ଭାରତ ସ୍ଲିପର୍ ଟ୍ରେନ୍ ମଧ୍ୟ ଚାଲିଛି। ପର୍ବ ଋତୁରେ ୧୨,୩୮୩ଟି ବିଶେଷ ଟ୍ରେନ୍ ଚଳାଚଳ କରିଥିବା ବେଳେ ହୋଲି ପାଇଁ ୧,୫୦୦ ବିଶେଷ ଟ୍ରେନ୍ ଚାଲୁଛି। ୭୫ଟି ବୃହତ୍ ଷ୍ଟେସନରେ ହୋଲ୍ଡିଂ ଏରିଆ ବିକାଶ ଚାଲିଛି। ୧,୨୦୦ ନୂଆ ଇଏମୟୁ ଓ ମେମୁ ଟ୍ରେନ୍ ଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଅଧିକ ସୁବିଧା ଦେଉଛି।

ଗତ ଦଶନ୍ଧିରେ ରେଳବାଇ ୫ ଲକ୍ଷ ଚାକିରି ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ଏବଂ ୧.୪୩ ଲକ୍ଷ ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲିଛି। ନିଯୁକ୍ତି ପରୀକ୍ଷା ୧୫୦ଟି ସହରରେ ୧୫ଟି ଭାଷାରେ ହେଉଛି, ଯେଉଁଥିରେ ୩.୬ କୋଟି ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାଗ ନେଇଛନ୍ତି। ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଅଧୀନରେ ରେଳବାଇ ୨୪ ହଜାର କୋଟିରୁ ଅଧିକ ରପ୍ତାନି କରିଛି। ଜୁଲାଇ ୨୦୨୫ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ରେଲ୍‌ୱାନ୍ ଆପ୍ ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇଛି, ଯାହା ଅଢ଼େଇ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଡାଉନଲୋଡ୍ ହୋଇଛି ଏବଂ ଦୈନିକ ୯.୫ ଲକ୍ଷ ଟିକେଟ୍ କାରବାର ସହଜ କରୁଛି।

ରେଳବାଇ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଷ୍ଟେସନ ପୁନର୍ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଚଳାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ୧,୩୦୦ ଷ୍ଟେସନ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ୧୮୦ ଷ୍ଟେସନ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି ଏବଂ ୫୦୦ ଷ୍ଟେସନ୍ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଅଛି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗତିଶକ୍ତି ଜାତୀୟ ମାଷ୍ଟର୍ ପ୍ଲାନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ରେଳ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ଯୋଜନା ହେଉଛି। ୨୦୧୪ ପରଠାରୁ ୪.୨୭ ଲକ୍ଷ କୋଟିର ୨୭ ହଜାର କିଲୋମିଟର ନୂତନ ପ୍ରକଳ୍ପ ମଞ୍ଜୁର ହୋଇଛି।

ମୁମ୍ବାଇ-ଅହମ୍ମଦାବାଦ ବୁଲେଟ୍ ଟ୍ରେନ୍ ପ୍ରକଳ୍ପର ୩୦୦ କିଲୋମିଟରରୁ ଅଧିକ ଭାୟାଡକ୍ଟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି ଏବଂ ୨୦୨୭ରେ ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେବ। ଏହା ଚାଲିଲେ ମୁମ୍ବାଇରୁ ଅହମ୍ମଦାବାଦ ୨ ଘଣ୍ଟାରେ ପହଞ୍ଚିବ। ସ୍ୱଚ୍ଛତା, ସୀମାନ୍ତ ଓ ରଣନୈତିକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସଂଯୋଗ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଛି। ଏହି ସଫଳତା ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ରୀ ୧୨.୫ ଲକ୍ଷ ରେଳ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି।