ସମ୍ବଲପୁର, ୨୯/୧୦: ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଆରାଧ୍ୟା ଦେବୀ ମା’ ସମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ପବିତ୍ର ପୀଠ କେବଳ ଆସ୍ଥା ଓ ଭକ୍ତିର କେନ୍ଦ୍ର ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଆମ ମାଟିର କଳା, ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରାର ମଧ୍ୟ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସଂଗମ ସ୍ଥଳ। ମା’ଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଦୂରଦୂରାନ୍ତରୁ ଆସୁଥିବା ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ ଏଠାରେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶାନ୍ତି ପାଇବା ସହ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ମୃତିକୁ ମଧ୍ୟ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇଯା’ନ୍ତି। ଏହି ପବିତ୍ର ପରିବେଶରେ ବୁଣାକାର ଓ ହସ୍ତଶିଳ୍ପୀମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାବଲମ୍ବନୀୟ କରାଇବା ଏବଂ ସମ୍ବଲପୁରୀ କଳାକୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ପରିଚିତ କରାଇବା ପାଇଁ ଏକ ଅଭିନବ ପ୍ରୟାସ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି, ଯାହାର ନାଁ ରହିଛି—‘ସମ୍ବଳିକା’।
ଦିଲ୍ଲୀର ବଡ଼ ବଡ଼ କର୍ପୋରେଟ୍ କମ୍ପାନୀର ଉଚ୍ଚବେତନଭୋଗୀ ଚାକିରି ଛାଡ଼ି ନିଜ ଜନ୍ମମାଟି ପାଇଁ କିଛି କରିବାର ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ ନେଇଥିଲେ ସୌମ୍ୟାଶ୍ରୀ ନନ୍ଦ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ସମ୍ବିତ କର। କରୋନା ମହାମାରୀ ସମୟରେ ଏହି ଦମ୍ପତି ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନକୁ ସାକାର କରିବାକୁ ଆଗକୁ ଆସିଥିଲେ। ସମ୍ବଲପୁରୀ କଳା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରଚାରପ୍ରସାର କରିବା ସହ ପାରମ୍ପରିକ ଡିଜାଇନ୍କୁ ଆଧୁନିକ ଯୁଗର ଚାହିଦା ସହ ଯୋଡ଼ିବା ଥିଲା ସେମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଆଜି ମା’ ସମଲେଶ୍ୱରୀ ମନ୍ଦିର ପରିସରର ୩୭ ନମ୍ବର ଷ୍ଟଲ୍ରେ ରହିଥିବା ‘ସମ୍ବଳିକା’ କେବଳ ଏକ ବ୍ୟବସାୟିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ହେଉଛି ସମ୍ବଲପୁରୀ ଅସ୍ମିତା ଓ ବୁଣାକାରଙ୍କ ସମ୍ମାନର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ପ୍ରତୀକ।
‘ସମ୍ବଳିକା’ରେ ପାରମ୍ପରିକ ସମ୍ବଲପୁରୀ ଶାଢ଼ି, ପୋଷାକ ଏବଂ ଘର ସଜା ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ଆଜିର ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ପସନ୍ଦକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖି ବିଭିନ୍ନ ଆଧୁନିକ ସାମଗ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ କରାଯାଉଛି। ମୋବାଇଲ୍ କଭର୍, ଘରୋଇ ଉପକରଣଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଭିନ୍ନ ସୁନ୍ଦର ହସ୍ତକଳା ସାମଗ୍ରୀରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି ଆମ ମାଟିର ରଙ୍ଗ ଓ କାରିଗରୀ। କେବଳ ସେତିਕି ନୁହେଁ, ଅନଲାଇନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକ ଦେଶବିଦେଶର ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିପାରୁଛି।
ଏହି ଉଦ୍ୟମ ପଛରେ କେବଳ ବ୍ୟବସାୟିକ ଲାଭ ନାହିଁ, ବରଂ ଅଞ୍ଚଳର ଅବହେଳିତ ବୁଣାକାରମାନେ ଯେପରି ସେମାନଙ୍କ କଠିନ ପରିଶ୍ରମର ନ୍ୟାୟଜନକ ମୂଲ୍ୟ ପାଇବେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ହାତତିଆରି ସାମଗ୍ରୀ ସଠିକ୍ ବଜାର ପାଇବ, ସେଥିପାଇଁ ଏହି ଦମ୍ପତି ନିରନ୍ତର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ଏଠାରେ ବୁଣାକାରମାନଙ୍କ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ସିଧାସଳଖ ଉଚିତ ମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ଉପଯୁକ୍ତ ବଜାର ସ୍ଥାନ ଯୋଗାଇ ଦେବା ଆମର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରାଥମିକତା ବୋଲି ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସୌମ୍ୟାଶ୍ରୀ ନନ୍ଦ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।
ମା’ ସମଲେଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆସୁଥିବା ସମସ୍ତ ଭକ୍ତ ଓ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ମନ୍ଦିର ପରିସରର ୩୭ ନମ୍ବର ‘ସମ୍ବଳିକା’ ଷ୍ଟଲ୍କୁ ନିଶ୍ଚୟ ପରିଦର୍ଶନ କରନ୍ତୁ। ଏଠାରୁ ନିଜ ପସନ୍ଦର ସମ୍ବଲପୁରୀ ବସ୍ତ୍ର ବା ହସ୍ତକଳା ସାମଗ୍ରୀ କ୍ରୟ କରି ମା’ଙ୍କ ପୀଠରୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ସ୍ମୃତି ସାଙ୍ଗରେ ନେଇଯା’ନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କର ଏହି ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ପଦକ୍ଷେପ କେବଳ ସ୍ଥାନୀୟ ବୁଣାକାର ଏବଂ କାରିଗରମାନଙ୍କୁ ବହୁଗୁଣିତ ଉତ୍ସାହ ପ୍ରଦାନ କରିବ ନାହିଁ, ବରଂ ଆମର ଏହି ପାରମ୍ପରିକ ଲୋକକଳାକୁ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ି ପାଖରେ ଜୀବନ୍ତ ରଖିବାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବ।
‘ସମ୍ବଳିକା’ କେବଳ ଏକ ଦୋକାନ ନୁହେଁ—ଏହା ହେଉଛି ଆମ ମାଟି, ଆମ କଳା, ଆମ ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଆମ ଗର୍ବର ପ୍ରକୃତ କାହାଣୀ।