ବାଗଦାଦ, ୨୯/୦୯: ଦୀର୍ଘ ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଇରାକରେ ଆମେରିକାର ସାମରିକ ଉପସ୍ଥିତି ରହିବା ପରେ ଏବେ ସେଠାରୁ ଆମେରିକୀୟ ସେନାର ପ୍ରତ୍ୟାହାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୩୦ ସୁଦ୍ଧା ଇରାକରେ ଥିବା ଆମେରିକା ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମେଣ୍ଟର ଶେଷ ସାମରିକ ଘାଟିରୁ ସୈନ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରାଯିବ। ଯେଉଁଠାରେ ଦୁଇ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ବିଭିନ୍ନ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ପ୍ରାୟ ୪୫୦୦ ଆମେରିକୀୟଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଲାଣି, ସେଠାରେ ଏହି ପ୍ରସ୍ଥାନକୁ ଇରାନ ଏବଂ ଏହାର ସହଯୋଗୀମାନେ ବିଜୟ ଭାବରେ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ଇରାନ ଏବଂ ତା’ର ସମର୍ଥିତ ସଶସ୍ତ୍ର ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ବଡ଼ ସଫଳତା ଭାବେ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ତେବେ ଆମେରିକାର ପ୍ରସ୍ଥାନ ପରେ ଇରାକର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ଇସଲାମିକ୍ ଷ୍ଟେଟ୍ର ପୁନଃସକ୍ରିୟତାକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିଛି।
ଆମେରିକୀୟ ସେନା ୨୦୦୩ରେ ସଦ୍ଦାମ ହୁସେନଙ୍କ ସରକାରକୁ କ୍ଷମତାଚ୍ୟୁତ କରିବା ପାଇଁ ଇରାକ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା। ଏହା ପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଇରାକରେ ଆମେରିକୀୟ ସାମରିକ ଉପସ୍ଥିତି ଜାରି ରହିଥିଲା। ୨୦୧୧ ଶେଷରେ ଆମେରିକୀୟ ସେନା ଇରାକରୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ୨୦୧୪ରେ ଇସଲାମିକ୍ ଷ୍ଟେଟ୍ ବା ଆଇଏସ୍ର ଉତ୍ଥାନ ପରେ ପୁଣି ଆମେରିକା ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ମେଣ୍ଟ ଇରାକକୁ ଫେରିଥିଲା।
୨୦୧୪ରୁ ୨୦୧୭ ମଧ୍ୟରେ ଆଇଏସ୍ ବିରୋଧରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେରିକା ଇରାକୀ ସୁରକ୍ଷା ବାହିନୀକୁ ସାମରିକ, ଗୁଇନ୍ଦା ଓ ବିମାନ ସହାୟତା ଯୋଗାଇଥିଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଆଇଏସ୍ ତା’ର ଅଧିକାଂଶ ଅଞ୍ଚଳୀୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହରାଇଥିଲା। ତଥାପି ଏହି ସଂଗଠନର କିଛି ଗୁପ୍ତ ନେଟୱାର୍କ ଏବେ ବି ସକ୍ରିୟ ଥିବା ନେଇ ଇରାକୀ ସୁରକ୍ଷା ଅଧିକାରୀମାନେ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।
ଇରାନର ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ିବା ଆଶଙ୍କା
ଆମେରିକୀୟ ସେନା ଇରାକରୁ ହଟିବା ପରେ ଇରାନର ପ୍ରଭାବ ଆହୁରି ବଢ଼ିପାରେ ବୋଲି କିଛି ଇରାକୀ ସୁରକ୍ଷା ବିଶ୍ଳେଷକ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି। ଇରାକରେ ଇରାନ ସମର୍ଥିତ ଅନେକ ଶିୟା ସଶସ୍ତ୍ର ଗୋଷ୍ଠୀ ରହିଛନ୍ତି। ଆମେରିକୀୟ ସାମରିକ ଉପସ୍ଥିତି ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଭାବ ଉପରେ ଏକ ପ୍ରତିରୋଧକ ଭାବେ କାମ କରୁଥିଲା ବୋଲି ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ କହିଛନ୍ତି।
ଇରାକୀ ସୁରକ୍ଷା ବିଶ୍ଳେଷକ ଜାସିମ ଅଲ-ବାହାଦଲିଙ୍କ ମତରେ, ଆମେରିକୀୟ ମେଣ୍ଟର ପ୍ରସ୍ଥାନ ଇରାନକୁ ରଣନୈତିକ ଭାବେ ଲାଭ ଦେଇପାରେ। କାରଣ ଇରାକରେ ଇରାନର ପ୍ରଭାବକୁ ସୀମିତ ରଖିବାରେ ଆମେରିକୀୟ ସାମରିକ ଉପସ୍ଥିତିର ଏକ ଭୂମିକା ଥିଲା।
ଇରାନ ସମର୍ଥିତ ସଶସ୍ତ୍ର ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଆମେରିକାର ପ୍ରସ୍ଥାନକୁ ନିଜର ସଫଳତା ଭାବେ ପ୍ରଚାର କରୁଛନ୍ତି। ଇରାକରେ ଥିବା ଇରାନ ସମର୍ଥିତ ‘ଇସଲାମିକ୍ ରେଜିଷ୍ଟାନ୍ସ’ର କମାଣ୍ଡର ଅବୁ ମୋଜତାବା ଅଲ-ୟାସିରି ଏହାକୁ ଆମେରିକୀୟ ନୀତିର ବିଫଳତା ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ନା ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ?
ଇରାକୀ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଦେଶୀ ସେନାର ଉପସ୍ଥିତି ନେଇ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ମତଭେଦ ରହିଛି। ଦେଶର ଅନେକ ଲୋକ ନିଜ ଦେଶରେ ବିଦେଶୀ ସେନା ନରହିବାକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଅନ୍ୟପଟେ କିଛି ସୁରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞ ଆମେରିକୀୟ ସେନାର ହଠାତ୍ ପ୍ରସ୍ଥାନରୁ ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ଆଶଙ୍କା କରୁଛନ୍ତି।
ଫାଲୁଜାର ସୁନ୍ନି ଆଦିବାସୀ ନେତା ଅବଦୁଲରହମାନ ଅଲ-ଜୋବାଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଇରାକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଚାହୁଁଛି। କିନ୍ତୁ ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବେ ବି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇନଥିବାରୁ ଆମେରିକା ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ମେଣ୍ଟର ପ୍ରସ୍ଥାନ ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ ବୋଲି ସେ ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।
ଆଇଏସ୍ ପୁଣି ସକ୍ରିୟ ହେବ କି?
ଆମେରିକୀୟ ସେନା ପ୍ରତ୍ୟାହାର ପରେ ଇସଲାମିକ୍ ଷ୍ଟେଟ୍ ପୁଣି ନିଜର ନେଟୱାର୍କକୁ ସକ୍ରିୟ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇପାରେ ବୋଲି ଇରାକୀ ଓ କୁର୍ଦ୍ଦିଶ୍ ସୁରକ୍ଷା ଅଧିକାରୀମାନେ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି।
ଆଇଏସ୍ ପୂର୍ବରୁ ଇରାକର ବଡ଼ ଅଞ୍ଚଳ ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ନେଇଥିଲା। ପରେ ଆମେରିକା ଓ ତା’ର ସହଯୋଗୀ ଦେଶମାନଙ୍କ ସାମରିକ ସହାୟତାରେ ଇରାକୀ ସେନା ଆଇଏସ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲା। ତଥାପି ଆଇଏସ୍ର କିଛି ଗୁପ୍ତ ସେଲ୍ ଏବେ ବି ଇରାକର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ସକ୍ରିୟ ଥିବା କୁହାଯାଉଛି।
କୁର୍ଦ୍ଦିଶ୍ କମାଣ୍ଡର ସିରୱାନ୍ ବର୍ଜାନିଙ୍କ ମତରେ, ଆମେରିକୀୟ ଗୁଇନ୍ଦା ସୂଚନା, ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ ସହାୟତା ଓ ଡ୍ରୋନ୍ ସମର୍ଥନ କମିଗଲେ ଆଇଏସ୍କୁ ପୁନଃସଂଗଠିତ ହେବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିପାରେ। ଆମେରିକାର ପ୍ରତ୍ୟାହାର ଘୋଷଣା ପରେ ଆଇଏସ୍ ସମର୍ଥିତ ସ୍ଲିପର୍ ସେଲ୍ଗୁଡ଼ିକର କିଛି ଗତିବିଧି ଦେଖାଯାଇଥିବା ବୋଲି ସେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି।
ଇରାକୀ ସୁରକ୍ଷା ଅଧିକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ଆଇଏସ୍ ସେଲ୍ ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରୁଥିବା ନେଇ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହାରୁ ଆମେରିକୀୟ ସେନାର ପ୍ରସ୍ଥାନ ପରେ ଆଇଏସ୍ ଗତିବିଧି ବଢ଼ିବାର ଆଶଙ୍କାକୁ ନେଇ ସୁରକ୍ଷା ମହଲରେ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଛି।
ଇରାକ ପାଇଁ ନୂଆ ପରୀକ୍ଷା
ଇରାକରୁ ଆମେରିକୀୟ ସେନାର ପ୍ରସ୍ଥାନ ଦୁଇଟି ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିଛି। ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି ଆମେରିକୀୟ ସାମରିକ ଉପସ୍ଥିତି ନଥିବା ପରିସ୍ଥିତିରେ ଇରାକ ନିଜ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ କେତେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ପରିଚାଳନା କରିପାରିବ। ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛି ଇରାନ ସମର୍ଥିତ ସଶସ୍ତ୍ର ଗୋଷ୍ଠୀ ଏବଂ ଆଇଏସ୍ ଭଳି ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଭାବକୁ ଇରାକୀ ସରକାର କିପରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବ।
ଅର୍ଥାତ୍, ଆମେରିକୀୟ ସେନାର ପ୍ରସ୍ଥାନ କେବଳ ଏକ ସାମରିକ ପ୍ରତ୍ୟାହାର ନୁହେଁ। ଏହା ପରେ ଇରାକର ରାଜନୈତିକ ସନ୍ତୁଳନ, ଇରାନର ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ଆଇଏସ୍ ବିରୋଧୀ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କିପରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବ, ତାହା ଉପରେ ସମଗ୍ର ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ନଜର ରହିଛି।