ଲେହ, ୧୫/୧୧: ଲଦାଖରେ ନିର୍ବାଚନକୁ ନେଇ ବଢ଼ିଲା ବିବାଦ। ଶୀତଦିନେ ଲଦାଖ ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ପାହାଡ଼ି ପରିଷଦ (LAHDC) ନିର୍ବାଚନ କରାଇବାକୁ ପ୍ରଶାସନର ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ବିରୋଧ କରିବା ପରେ ପରିବେଶ କର୍ମୀ ତଥା ସାମାଜିକ ଆନ୍ଦୋଳନକାରୀ ସୋନମ ୱାଙ୍ଗଚୁକଙ୍କ ଉପରେ କଟକଣା ଲଗାଇଛି ଲଦାଖ ପ୍ରଶାସନ। ତାଙ୍କ ଗତିବିଧି ଉପରେ ୬୦ ଦିନ ପାଇଁ କଟକଣା ଜାରି କରାଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଗୃହବନ୍ଦୀ ବୋଲି ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ୱାଙ୍ଗଚୁକ। ତାଙ୍କ ଘର ଚାରିପାଖରେ ପୁଲିସ ଓ ସୁରକ୍ଷାକର୍ମୀ ମୁତୟନ ହୋଇଥିବା ସେ କହିଛନ୍ତି।
ଲେହର ଅତିରିକ୍ତ ଜିଲ୍ଲା ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ନଭେମ୍ବର ୧୧ ତାରିଖରେ ଏନେଇ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି କରିଥିଲେ। ଭାରତୀୟ ନାଗରିକ ସୁରକ୍ଷା ସଂହିତା (BNSS), ୨୦୨୩ର ଧାରା ୧୬୩ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି କଟକଣା ଲଗାଯାଇଛି। ଏହା ଅନୁସାରେ ୱାଙ୍ଗଚୁକଙ୍କ ଗତିବିଧି ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଲଗାଯିବା ସହ କୌଣସି ଅନୁମତି ନଥିବା ରାଲି, ଶୋଭାଯାତ୍ରା କିମ୍ବା ସାଧାରଣ ସଭାରେ ସାମିଲ ନହେବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ତତ୍କାଳ ଲାଗୁ ହୋଇ ୬୦ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଳବତ୍ତର ରହିବ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି, ତାଙ୍କର କିଛି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ଆଇନଶୃଙ୍ଖଳା ପରିସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।
ଅନ୍ୟପଟେ, ନିଜକୁ ଗୃହବନ୍ଦୀ କରାଯାଇଥିବା ନେଇ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଏକ ପୋଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ସୋନମ ୱାଙ୍ଗଚୁକ। ତାଙ୍କ ଘର ଚାରିପାଖରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ପୁଲିସ ଓ ସୁରକ୍ଷାକର୍ମୀ ମୁତୟନ ହୋଇଥିବା ସେ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି। ଗତବର୍ଷ ଲେହରେ ଘଟିଥିବା ହିଂସା ଘଟଣାର ନ୍ୟାୟିକ ତଦନ୍ତ କମିଶନ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ କରିବାରେ ବିଳମ୍ବ ଏବଂ ଶୀତଦିନେ ନିର୍ବାଚନ କରାଇବାକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇବାରୁ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଥିବା ସେ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି।
ତେବେ ଲଦାଖ ପୁଲିସ କହିଛି ଯେ, ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ଜାରି ନିଷେଧାଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ୱାଙ୍ଗଚୁକଙ୍କୁ ଘରେ ରହିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି ବୋଲି ପୁଲିସ କହିଛି। ଏହାକୁ ନେଇ ୱାଙ୍ଗଚୁକ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନ ମଧ୍ୟରେ ମତଭେଦ ଦେଖାଦେଇଛି। ଏପରିକି ତାଙ୍କ ଗତିବିଧି ଉପରେ ଲାଗିଥିବା କଟକଣାକୁ ଆଇନଗତ ଭାବେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରିବେ ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି।
ଡିସେମ୍ବର ୪ରେ ଲଦାଖ ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ପାହାଡ଼ି ପରିଷଦ ନିର୍ବାଚନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ। ଲଦାଖର ଲେହ ଓ କାର୍ଗିଲ ଅଞ୍ଚଳର ବିଭିନ୍ନ ସାମାଜିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ସଂଗଠନ ଶୀତଋତୁରେ ନିର୍ବାଚନ କରାଇବାକୁ ବିରୋଧ କରୁଛନ୍ତି। ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ଲଦାଖରେ ଭୀଷଣ ଥଣ୍ଡା ଅନୁଭୂତ ହେବା ସହ ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ତୁଷାରପାତ ହୋଇଥାଏ। ଏଭଳି ସମୟରେ ଅନେକ ଲୋକ ଜୀବିକା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରଣରୁ ଅଞ୍ଚଳ ବାହାରେ ରହୁଥିବାରୁ ଭୋଟ୍ ଦେବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇପାରନ୍ତି ବୋଲି ଆନ୍ଦୋଳନକାରୀମାନେ କହିଛନ୍ତି।
ଲେହ ଆପେକ୍ସ ବଡି (LAB) ଏବଂ କାର୍ଗିଲ ଡେମୋକ୍ରାଟିକ୍ ଆଲାଏନ୍ସ (KDA) ଏହି ନିର୍ବାଚନକୁ ଆସନ୍ତାବର୍ଷ ମେ’ କିମ୍ବା ଜୁନ୍ ମାସକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇବାକୁ ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ଏଥିସହ ଲଦାଖ ପାଇଁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସୁରକ୍ଷା, ରାଜ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ଏବଂ ଷଷ୍ଠ ଅନୁସୂଚୀ ଅଧୀନରେ ସୁରକ୍ଷା ଭଳି ଦାବି ମଧ୍ୟ ଉଠାଇଛନ୍ତି।
ଏହି ଦାବି ନେଇ ନଭେମ୍ବର ୧୨ରୁ ଲେହର NDS ମେମୋରିଆଲ ପାର୍କରେ ଲେହ ଆପେକ୍ସ ବଡି ପକ୍ଷରୁ ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟକାଳୀନ ଧାରଣା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଏହାକୁ କାର୍ଗିଲର ବିଭିନ୍ନ ସଂଗଠନ ମଧ୍ୟ ସମର୍ଥନ କରିଛନ୍ତି। ଗତବର୍ଷ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୪ରେ ଲେହରେ ଘଟିଥିବା ହିଂସାକାଣ୍ଡରେ ୪ ଜଣଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ୪୦ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ। ଏହି ଘଟଣାର ନ୍ୟାୟିକ ତଦନ୍ତ ରିପୋର୍ଟ ତୁରନ୍ତ ସାର୍ବଜନୀନ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଆନ୍ଦୋଳନକାରୀମାନେ ଦାବି କରୁଛନ୍ତି।
ସେପଟେ, ଡିସେମ୍ବର ୪ରେ ଲଦାଖର ୮ଟି ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ପାହାଡ଼ି ପରିଷଦ ପାଇଁ ନିର୍ବାଚନ ହେବାକୁ ଥିବାବେଳେ ମୋଟ ୧୦୦ଟି ଆସନରେ ମତଦାନ ହେବ। ଏଥିରୁ ୩୬ଟି ଆସନ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ ରହିଛି। ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଡିସେମ୍ବର ୮ ସୁଦ୍ଧା ଶେଷ କରିବାକୁ ପ୍ରଶାସନ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି।