ମହିଳା ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ବିକଶିତ ଭାରତ! ଜାତୀୟ ବିଜ୍ଞାନ ଦିବସ ୨୦୨୬

ଆଜିର ତାରିଖ ୨୮ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୬

ଜାତୀୟ ବିଜ୍ଞାନ ଦିବସ:- ଜାତୀୟ ବିଜ୍ଞାନ ଦିବସ ଭାରତରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୨୮ ଫେବୃୟାରୀରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ଦିନ ୧୯୨୮ ମସିହାରେ ମହାନ ଭାରତୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ସାର୍ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଭେଙ୍କଟ ରମଣ (ସି.ଭି. ରମଣ) ଆବିଷ୍କାର କରିଥିବା ରମଣ ଇଫେକ୍ଟ (Raman Effect) କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ପାଇଁ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଏହି ଆବିଷ୍କାର ଆଲୋକର ବିଚ୍ଛୁରଣ (scattering of light) ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତତ୍ତ୍ୱ ଥିଲା। ଏହା ପାଇଁ ସେ ୧୯୩୦ରେ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନରେ ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ (ଏସିଆର ପ୍ରଥମ ବିଜ୍ଞାନ ନୋବେଲ)। ୧୯୮୬ରେ ଭାରତ ସରକାର ଏହି ଦିନକୁ ଜାତୀୟ ବିଜ୍ଞାନ ଦିବସ ଭାବେ ଘୋଷଣା କଲେ, ଏବଂ ୧୯୮୭ରୁ ଏହା ପାଳନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।

ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି, ବିଜ୍ଞାନର ଗୁରୁତ୍ୱ ଓ ଏହାର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ପ୍ରୟୋଗ ବିଷୟରେ ସଚେତନତା ବଢ଼ାଇବା। ବୈଜ୍ଞାନିକ ମନୋଭାବ (scientific temper) ବିକାଶ କରିବା। ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ ଓ କୁସଂସ୍କାରରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା। ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କୁ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଗବେଷଣା ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ କରିବା।

ଚଳିତ ବର୍ଷର ଥିମ ହେଉଛି “Women in Science: Catalysing Viksit Bharat”। ଏହା ବିଜ୍ଞାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମହିଳା ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କର ଯୋଗଦାନକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଏବଂ ବିକଶିତ ଭାରତ (@Viksit Bharat) ନିର୍ମାଣରେ ସେମାନଙ୍କର ଭୂମିକାକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେବାକୁ ଏହି ଥିମ ରଖାଯାଇଛି।

 

ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଜନ୍ମ ଦିବସ:-

୧. ରବିନ୍ଦ୍ର ଜୈନ (ଜନ୍ମ- ୧୯୪୪) ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହିନ୍ଦୀ ଫିଲ୍ମ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଓ ଗୀତିକାର। ଫିଲ୍ମ ଯେପରିକି ରାମ ତେରି ଗଙ୍ଗା ମେଲି, ଚିତ୍ରଲେଖା, ସଞ୍ଜୋଗ, ନୌକର୍ ବାଇନ୍ଦା ନୌକର୍ ଆଦିରେ ଅନେକ କ୍ଲାସିକ୍ ଗୀତ ଦେଇଛନ୍ତି। ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସଙ୍ଗୀତରେ ଅସାଧାରଣ ଅବଦାନ ପାଇଁ ପରିଚିତ।

୨. ଦିଗବିଜୟ ସିଂ (ଜନ୍ମ- ୧୯୪୭) ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜନେତା ଓ କଂଗ୍ରେସ ଦଳର ବରିଷ୍ଠ ନେତା। ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ (୧୯୯୩-୨୦୦୩) ଭାବେ ଦୀର୍ଘ କାଳ ଶାସନ କରିଥିଲେ। ରାଜନୀତିରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭୂମିକା ରହିଛି।

୩. ବର୍ଷା ଉସଗାଓଙ୍କର (ଜନ୍ମ- ୧୯୬୮) ମରାଠୀ, ହିନ୍ଦୀ ଓ କନ୍ନଡ଼ ସିନେମାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଭିନେତ୍ରୀ, ମଡେଲ୍ ଓ ଗାୟିକା। ୯୦ ଦଶକରେ ଅନେକ ହିଟ୍ ଫିଲ୍ମରେ ଅଭିନୟ କରି ଲୋକପ୍ରିୟତା ଲାଭ କରିଥିଲେ।

୪. ହ୍ୟାଜେଲ୍ କିଚ୍ (ଜନ୍ମ- ୧୯୮୭) ବଲିଉଡ୍ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ସିନେମାର ଅଭିନେତ୍ରୀ ଓ ମଡେଲ୍। ଫିଲ୍ମ ଯେପରିକି ଭାଗ୍ ମିଲଖା ଭାଗରେ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି ଓ କ୍ରିକେଟର ଯୁଭରାଜ ସିଂହଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ।

୫. ପଦ୍ମପ୍ରିୟା ଜାନକିରାମନ (ଜନ୍ମ- ୧୯୮୦) ତାମିଲ, ତେଲୁଗୁ, ମାଲାୟାଲମ ଓ କନ୍ନଡ଼ ସିନେମାର ଅଭିନେତ୍ରୀ।

 

ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ତିରୋଧାନ ଦିବସ:-

୧. ଡ଼କ୍ଟର ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ (ମୃତ୍ୟୁ- ୧୯୬୩) ସ୍ୱାଧୀନ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି (୧୯୫୦-୧୯୬୨)। ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସହଯୋଗୀ, ଭାରତୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ କଂଗ୍ରେସର ପୂର୍ବତନ ସଭାପତି (୧୯୩୪, ୧୯୩୯, ୧୯୪୭)। ଭାରତରତ୍ନ ପ୍ରାପ୍ତ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ସମ୍ବିଧାନ ସଭାର ଜଣେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ। ପାଟନାରେ ୭୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା।

୨. କମଳା କୌଲ ନେହେରୁ (ମୃତ୍ୟୁ— ୧୯୩୬) ପଣ୍ଡିତ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଓ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ମାତା। ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସକ୍ରିୟ ଭୂମିକା ନେଇଥିଲେ, ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ସଂଗଠିତ କରିଥିଲେ। ସ୍ୱିଟଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ କ୍ୟାନସର ରୋଗରେ ମାତ୍ର ୩୭ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା।

୩. ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ (ମୃତ୍ୟୁ- ୧୮୮୪) ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ। ବ୍ରିଟିଶ ବିରୋଧୀ ବିଦ୍ରୋହରେ ସମ୍ବଲପୁର ଅଞ୍ଚଳରେ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ। ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୀର୍ଘ କାରାବାସ ଭୋଗି ଆସିରଗଡ଼ ଜେଲରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ। ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରତୀକ।

୪. ତିରୁମଲାଇ କୃଷ୍ଣମାଚାର୍ଯ୍ୟ (ମୃତ୍ୟୁ- ୧୯୮୯) “ଆଧୁନିକ ଯୋଗର ପିତା” ଭାବେ ପରିଚିତ। ଯୋଗାସନ, ପ୍ରାଣାୟାମ ଓ ଯୋଗ ଚିକିତ୍ସାର ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ। ବହୁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯୋଗ ଗୁରୁଙ୍କୁ (ଯେପରିକି B.K.S. Iyengar, Pattabhi Jois) ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ। ୧୦୧ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମାଡ୍ରାସରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା।

 

ନଜର ପକାନ୍ତୁ ଆଜିର‌ ଦିନରେ ଘଟିଥିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣାକ୍ରମ ଉପରେ:-

୧୯୨୮: ଭାରତୀୟ ପଦାର୍ଥବିଜ୍ଞାନୀ ସାର୍ ସି.ଭି. ରମଣ “ରମଣ ପ୍ରଭାବ” ଆବିଷ୍କାର କଲେ ଯାହା ଆଲୋକ ବିଚ୍ଛୁରଣରେ ଏକ ସଫଳତା ଥିଲା ଯାହା ତାଙ୍କୁ ୧୯୩୦ରେ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନରେ ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର ଦେଇଥିଲା।

୧୯୨୨: ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ ଇଜିପ୍ଟର ଏକପାକ୍ଷିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ଘୋଷଣା ଜାରି କଲା, ଏହାର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ସୁରକ୍ଷାକୁ ସମାପ୍ତ କଲା।

୧୯୪୭: ତାଇୱାନରେ “୨୮ ଫେବୃଆରୀ ଘଟଣା” ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ହିଂସାତ୍ମକ ନାଗରିକ ଅଶାନ୍ତି ଏବଂ ଏକ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର କାରଣ ହେଲା।

୧୯୯୧: ଯୁଦ୍ଧବିରତି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ସହିତ ପ୍ରଥମ ଉପସାଗର ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ ହେଲା।

୧୯୯୪: ନାଟୋ ତାର ପ୍ରଥମ ଯୁଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା କଲା, ଚାରିଟି ବୋସନିଆନ ସର୍ବିଆନ ବିମାନକୁ ଗୁଳି କରି ଖସାଇ ଦେଲା।

୧୯୮୬: ଷ୍ଟକହୋମରେ ସ୍ୱିଡିସ୍ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଓଲୋଫ୍ ପାମେଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରାଗଲା।

୧୮୪୪: ଏକ ପ୍ରଦର୍ଶନ ସମୟରେ ୟୁଏସ୍ଏସ୍ ପ୍ରିନ୍ସଟନ୍ ଉପରେ ଏକ ବନ୍ଧୁକ ବିସ୍ଫୋରଣ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଅନେକ ଆମେରିକୀୟ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ଅଧିକାରୀ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ।